Tìm kiếm: đồng chiêm

Trong suốt hàng nghìn năm tồn tại, loại hình âm nhạc dân gian hát Trống quân ở thôn Lau Chảy, xã Liêm Thuận, nay thuộc xã Thanh Bình đã trải qua nhiều biến cố thăng trầm, có nguy cơ bị mai một. Từ năm 2000 trở lại đây, với sự quan tâm của các cấp, các ngành, đặc biệt là những người con quê hương luôn dành cho Trống quân. Những câu hát mượt mà, đằm thắm cùng tiếng trống “thì - thình” độc đáo lại được hồi sinh, ngân vang trong những ngày hội làng, hay mỗi dịp Tết đến, Xuân về.

Tháng 12 về, khi nông dân khắp nơi đang tất bật chuẩn bị vật tư, phân giống cho vụ lúa đông xuân, thì tại các địa phương vùng trũng thấp như Quỳnh Lưu, Gia Viễn, Gia Tường, Yên Sơn... không khí lại rộn ràng theo một nhịp điệu hoàn toàn khác biệt. Đây là thời điểm bà con nông dân hối hả bước vào mùa thu hoạch cá ruộng - “vụ mùa thứ hai” mang theo niềm vui được mùa, được giá hiện rõ trên từng khuôn mặt.

Tại Lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi và khai mạc Triển lãm “Ảnh nghệ thuật Nam Định” năm 2024 tổ chức sáng 2/12 ở Trung tâm văn hóa Thanh thiến niên (tỉnh Nam Định), nhà báo Bùi Hữu Tuấn, nguyên Phó Tổng Biên tập Báo Hà Nam, Hội viên Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Hà Nam đã được trao giải Nhất với tác phẩm “Những thiếu nữ đồng chiêm”.

Thực hiện Đề án “Phát huy giá trị văn hóa đồng chiêm trong xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu giai đoạn 2021 - 2025”, năm 2022 Nhà truyền thống huyện Bình Lục được khởi công xây dựng. Đến tháng 10/2023, Nhà truyền thống huyện khánh thành và đưa vào sử dụng.

Tôi gõ cửa ngôi nhà tranh nhỏ bé ven đồng chiêmBà mẹ đón tôi trong gió đêm:-Nhà mẹ hẹp nhưng còn mê chỗ ngủMẹ chỉ phàn nàn chiếu chăn chả đủRồi mẹ ôm rơm lót ổ tôi nằmRơm vàng bọc tôi như kén bọc tằmTôi thao thức trong hương mật ong của ruộngTrong hơi ấm hơn nhiều chăn đệmCủa những cọng rơm xơ xác gầy gòHạt gạo nuôi hết thảy chúng ta noRiêng cái ấm nồng nàn như lửaCái mộc mạc lên hương của lúaĐâu dễ chia cho tất cả mọi ngườiBình lục - một đêm lỡ đường

Gặp đội cuối bảng Sơn La là cơ hội để Phong Phú Hà Nam (PPHN) tích lũy điểm số. Với chiến thắng đậm 3 – 0, giành trọn 3 điểm nhưng các cô gái đồng chiêm Hà Nam vẫn đứng thứ 4 trên bảng xếp hạng, vì trận đấu trước đó, đội xếp trên là Hà Nội I cũng giành thắng lợi 2-0 trước TP.HCM I.

Xây dựng và tổ chức trưng bày tại Nhà truyền thống huyện Bình Lục là một trong những việc làm nhằm cụ thể hóa các nội dung của Đề án “Phát huy giá trị văn hóa đồng chiêm trong xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu giai đoạn 2021 – 2025”.

Sen là một trong những cây trồng thế mạnh tại vùng đồng chiêm trũng của tỉnh, với diện tích sản xuất lên đến hàng trăm ha. Một số địa phương xác định đây là loại cây trồng trọng điểm, được chuyển đổi trồng trên diện tích đất 2 lúa. Người dân đã đưa nhiều giống sen mới, sen nhập ngoại vào trồng giúp nâng cao hiệu quả diện tích sản xuất.

Xã Liêm Thuận nằm trong vùng văn hóa truyền thống Liễu Đôi của huyện Thanh Liêm. Địa hình xã nằm giữa đồng chiêm trũng, xưa bốn bề nước bao vây, người dân đi lại đều phải dùng thuyền. Chính vì điều kiện sinh sống đó mà tục hát Trống quân trên thuyền đã ra đời trong những thôn làng cổ với những cái tên nôm na: Lau, Gừa, Sông, Chảy, Chằm, Thị… Nét sinh hoạt văn hóa đặc biệt này diễn ra vào dịp trước sau rằm tháng Tám khi trăng thanh gió mát, thời điểm nông nhàn.

Sáng 25/6, huyện Bình Lục phối hợp với Viện Nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc tổ chức Hội thảo khoa học “Văn hóa đồng Chiêm Bình Lục- Truyền thống và hiện đại”.

Bây giờ về bất kỳ vùng quê nào của Hà Nam, sẽ không còn những con đường đất, ngõ đất mà thay vào đấy là những con đường bê tông rộng rãi, phẳng lì.

Ở Ninh Bình, có những địa phương thuộc vùng chiêm trũng của huyện Gia Viễn, Nho Quan, trong năm chỉ cấy được một vụ lúa. Những lúc nông nhàn, phụ nữ nơi đây có thêm nhiều nghề phụ để mưu sinh, trong đó có nghề đánh bắt hải sản thủ công như: đánh dậm, kéo vó, thả lưới, đi le te... Đây là những cách đánh bắt thủ công, truyền thống được người dân địa phương lưu giữ từ đời này sang đời khác ...

Mắm tép Gia Viễn là món ăn dân dã, mang đậm nét văn hóa của vùng đồng chiêm trũng huyện Gia Viễn. Những năm qua, huyện Gia Viễn đặc biệt quan tâm tới các giải pháp quảng bá, bảo tồn thương hiệu mắm tép, nâng cao chất lượng, khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường, gia tăng giá trị thu nhập từ nghề truyền thống quê hương.

Địa hình của huyện Nho Quan phức tạp, được phân thành 3 vùng rõ rệt là vùng núi đá vôi, vùng bán sơn địa và vùng đồng chiêm trũng đã gây rất nhiều khó khăn cho việc phát triển nông nghiệp. Những năm qua, biến khó khăn thành lợi thế, huyện đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phát triển nông nghiệp, nông thôn phù hợp với đặc thù của địa phương, mang lại hiệu quả thiết thực.

Ít người biết rằng, vùng quê thuộc huyện đồng chiêm trũng Gia Viễn- xã Liên Sơn còn nhiều khó khăn trong phát triển kinh tế nhưng lại là địa phương có phong trào khuyến học, khuyến tài diễn ra sôi nổi. Từ năm 1956, xã Liên Sơn là một trong số ít địa phương trong cả nước được Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen vì thành tích xóa nạn mù chữ. Kể từ đó đến nay, đã hơn 60 năm trôi qua nhưng những lời căn dặn của Người về sự học luôn được cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương ghi nhớ, thực hiện...

Sơn Thành là xã đồng chiêm trũng của huyện Nho Quan. sau nhiều năm triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, đời sống của người dân xã Sơn Thành đã được nâng lên rõ rệt, diện mạo nông thôn có nhiều thay đổi. Những con đường giao thông được bê tông hóa rộng rãi hơn, ngõ xóm xanh, sạch, đẹp, hệ thống kênh mương thủy lợi được kiên cố hóa, cơ sở hạ tầng văn hóa, giáo dục, y tế cải thiện rõ rệt.

Hội Nông dân Nho Quan có hơn 20 nghìn hội viên, sinh sống ở cả 3 vùng: vùng núi, vùng bán sơn địa và vùng đồng chiêm trũng. Do vậy, để giúp hội viên phát triển kinh tế, tổ chức Hội đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Với thế mạnh của xã đồng chiêm trũng là phát triển nuôi trồng thủy sản, những năm qua, xã Yên Đồng (Yên Mô) đã tập trung đi theo hướng này. Đầu năm 2017, xã đã thành lập Tổ hợp tác dịch vụ thủy sản ương nuôi cá giống trong ao, hồ nhỏ, bước đầu đã mang lại hiệu quả cao cho nhân dân, góp phần đẩy mạnh kinh tế - xã hội tại địa phương.

Hơn 1/4 thế kỷ đã trôi qua kể từ khi tái lập tỉnh, Đảng bộ huyện Gia Viễn đã đoàn kết, chung sức, chung lòng vượt qua khó khăn để tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, tạo bước đột phá trên các lĩnh vực, trọng tâm là đẩy mạnh thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp - TTCN gắn với giải quyết việc làm, không ngừng nâng cao đời sống nhân dân, tạo nên diện mạo nông thôn mới nhiều khởi sắc thay thế cho vùng đồng chiêm trũng nghèo khó năm nào.

Văn Lê tên thật là Lê Chí Thụy vốn đã sớm nổi tiếng trên văn đàn từ những năm đầu thập kỷ 1970 của thế kỷ XX. Anh sinh năm 1949 trên giải đất đồng chiêm Gia Thanh (Gia Viễn, Ninh Bình) trong một gia đình có truyền thống nho giáo, giàu truyền thống yêu nước và cách mạng.

Với điều kiện tự nhiên được chia làm 3 vùng rõ rệt: vùng đồi núi, vùng bán sơn địa và vùng đồng chiêm trũng. Để phát triển nông nghiệp theo hướng chuyên canh và bền vững, huyện đã chỉ đạo các ngành, các địa phương tập trung hoàn thành quy hoạch các vùng sản xuất; tích cực chuyển giao khoa học, công nghệ, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp; xây dựng các mô hình phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện sản xuất của từng vùng.

Gia Viễn là huyện bán sơn địa, đồng chiêm trũng, nên mỗi khi đến mùa mưa bão thì công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn luôn được các cấp, các ngành, nhân dân trong huyện xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Đây là vùng được coi là trọng điểm trong công tác phòng, chống lũ lụt của tỉnh.

Ông Trần Văn Lai ở xã Sơn Thành (Nho Quan) tâm sự: Ai đã về xã đồng chiêm này vào những năm 1992 trở về trước, nay trở lại mới thấy sự đổi thay kỳ diệu của những con đường nơi đây.

Gia Viễn là huyện bán sơn địa, đồng chiêm chũng, nên hàng năm công tác phòng, chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn luôn được các cấp, các ngành, nhân dân trong huyện xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

Tổng Trường, nay là xã Trường Yên, đất Cố đô Hoa Lư có đền Đinh Lê, trước kia thuộc huyện Gia Viễn: vùng đồng chiêm trũng, hàng năm chỉ cấy được một vụ lúa chiêm.